مدیریت مشارکتی؛ کلید حفاظت پایدار از جنگل‌های هیرکانی در مسیر توسعه سبز

یادداشت/نفیسه امامی، رئیس اداره آموزش، ترویج و مشارکت‌های مردمی اداره‌کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان گلستان، با تشریح رویکردهای نوین مدیریت پایدار جنگل‌های هیرکانی، بر نقش محوری جوامع محلی در صیانت از این میراث ارزشمند طبیعی تأکید کرد.

وی با اشاره به هم‌راستایی سیاست‌های ملی در حوزه منابع طبیعی با رویکردهای توسعه پایدار و مقابله با تغییر اقلیم اظهار داشت: در سال‌های اخیر، مدیریت جنگل‌های هیرکانی وارد مرحله‌ای نوین شده است که در آن مردم نه‌تنها مخاطب برنامه‌ها، بلکه شریک اصلی در تصمیم‌سازی و اجرای طرح‌های حفاظتی محسوب می‌شوند.

امامی با بیان اینکه تجربه موفق پروژه بین‌المللی ترسیب کربن الگوی مؤثری برای ارتقای مشارکت مردمی فراهم کرده است، افزود: این پروژه با هدف توانمندسازی جوامع محلی، کاهش فقر، احیای عرصه‌های تخریب‌شده و افزایش ظرفیت ترسیب کربن، زمینه‌ای ارزشمند برای پیوند میان حفاظت از منابع طبیعی و بهبود معیشت روستایی ایجاد کرده است.

به گفته وی، هرچند این طرح عمدتاً در مناطق خشک و نیمه‌خشک اجرا شده، اما اصول بنیادین آن از جمله آموزش، توانمندسازی، کار گروهی و مشارکت واقعی مردم، در مدیریت جنگل‌های هیرکانی نیز قابلیت اجرا و اثرگذاری بالایی داشته است.

رئیس اداره آموزش، ترویج و مشارکت‌های مردمی منابع طبیعی گلستان با اشاره به اقدامات انجام‌شده در حوزه آبخیز خوش‌ییلاق شهرستان آزادشهر تصریح کرد: برگزاری دوره‌های آموزشی پیشگیری از حریق، حفاظت از جنگل و مشارکت در طرح ملی کاشت یک میلیارد درخت با حضور بهره‌برداران محلی، موجب افزایش سطح آگاهی، آمادگی و مسئولیت‌پذیری اجتماعی در روستاهایی همچون وامنان و مناطق پیرامونی شده است.

وی ادامه داد: نتایج این اقدامات نشان می‌دهد در مناطقی که مشارکت مردمی به‌صورت واقعی نهادینه شده، شاهد کاهش بروز آتش‌سوزی‌ها، افزایش سرعت واکنش‌های محلی و بهبود روند احیای پوشش گیاهی بوده‌ایم؛ موضوعی که به‌طور مستقیم در تقویت ظرفیت ترسیب کربن جنگل‌های هیرکانی اثرگذار است.

امامی همچنین با تأکید بر ضرورت پیوند میان حفاظت از منابع طبیعی و توسعه معیشت‌های پایدار گفت: توسعه مشاغل سبز، حمایت از ابتکارات محلی و تقویت فعالیت‌های سازگار با محیط‌زیست، از ارکان اصلی پایداری این رویکرد به شمار می‌رود و می‌تواند تعارضات موجود میان بهره‌برداری و حفاظت را به حداقل برساند.

وی در پایان خاطرنشان کرد: تجربه‌های موفق در حوزه خوش‌ییلاق آزادشهر، اوغان گالیکش و چهل‌چای مینودشت نشان داده است که هرجا آموزش، تسهیلگری و مشارکت واقعی مردم جدی گرفته شده، نتایج حفاظتی و اجتماعی قابل توجهی حاصل شده است؛ الگویی که می‌تواند در سطح ملی توسعه یافته و به صیانت پایدار از جنگل‌های هیرکانی و تحقق اهداف توسعه پایدار کشور کمک کند.